USG serca – co wykrywa echo serca i jak wygląda przebieg badania?

Czy bezbolesne badanie może pokazać, jak naprawdę pracuje serce? To pytanie często pojawia się przed wizytą u kardiologa. Echo serca, znane także jako echokardiografia, wykorzystuje ultradźwięki do tworzenia obrazu jego budowy i pracy.

Przezklatkowe usg jest najczęściej wykonywane u dorosłych i dzieci. Nie stosuje promieniowania jonizującego, dlatego pozostaje bezpieczne, bezbolesne i możliwe do wielokrotnego powtarzania. Pacjent zwykle nie potrzebuje specjalnego przygotowania.

W tym artykule wyjaśniamy, co ocenia badanie, kiedy lekarz może je zalecić oraz jak wygląda wizyta. Omawiamy też czas oczekiwania na wynik i różnice między metodami. Informacje oparto między innymi na materiałach podyplomie.pl i ikard.pl, dostępnych 3 września 2020 roku.

Najważniejsze informacje

• Echo wykorzystuje ultradźwięki, a nie promieniowanie.
• Badanie ocenia budowę i funkcję narządu.
• Może być wykonywane u dzieci oraz dorosłych.
• Metoda przezklatkowa jest bezpieczna i nieinwazyjna.
• Artykuł opisuje wskazania, przebieg oraz przygotowanie.
• Przedstawione zostaną także inne rodzaje badań obrazowych.

USG serca – czym jest echo serca i na czym polega badanie?

Obraz pracy narządu powstaje bez promieniowania, dzięki drganiom o wysokiej częstotliwości. Właśnie na tym opiera się echokardiografia. Aparat wysyła fale ultradźwiękowe od 1 do 10 MHz, a następnie rejestruje ich powrót po odbiciu od tkanek.

Lekarz przesuwa głowicę po żelem pokrytej powierzchni klatki piersiowej. Tak wykonane echo serca pozwala ocenić jamy, ściany, zastawki oraz budowę naczyń krwionośnych. Analizuje też grubość mięśnia i kierunek przepływu krwi.

„Badanie echo pokazuje nie tylko kształt, lecz także ruch i pracę poszczególnych struktur”.

Wyróżnia się obraz jednowymiarowy, dwuwymiarowy oraz dopplerowski. Ten ostatni pomaga ocenić przepływ. Materiał z badania można wydrukować albo zapisać jako plik wideo.

• Przezklatkowe: głowica pozostaje na powierzchni klatki.
• Dopplerowskie: pokazuje ruch krwi.
• Jedno- i dwuwymiarowe: przedstawia wybrane echa oraz struktury.

Co wykrywa echo serca?

Zakres oceny zależy od rodzaju zastosowanej głowicy i doświadczenia osoby wykonującej badanie. Echo serca pomaga wykryć wady wrodzone oraz zmiany nabyte, a także uszkodzenia mięśnia po zawale.

Podczas badania lekarz analizuje wielkość jam, grubość ścian i ruch mięśnia sercowego. Sprawdza także kurczliwość oraz ogólną sprawność pracy narządu. Ważnym parametrem pozostaje frakcja wyrzutowa, oznaczana skrótem EF.

Echokardiografia pokazuje działanie zastawek. Może ujawnić ich zwężenie, niedomykalność lub nieprawidłowy kierunek przepływu krwi. Fale dopplerowskie pomagają ocenić przepływ w przedsionkach, komorach, dużych naczyniach i wybranych naczyniach wieńcowych.

„Dobry opis nie ogranicza się do obrazu — łączy budowę z oceną funkcji”.

USG serca może również wykazać przecieki wewnątrzsercowe. Badanie uwidacznia płyn w worku osierdziowym, w tym krew. Dzięki temu echo serca dostarcza lekarzowi informacji potrzebnych do dalszej diagnostyki i kontroli leczenia.

Kiedy warto wykonać badanie echo serca?

Niepokojące objawy często stanowią pierwsze wskazania do kontroli. Echo serca lekarz może zlecić przy duszności, bólu lub ucisku w klatce piersiowej, zawrotach głowy, omdleniach albo obrzękach nóg. Ważny jest także nagły spadek tolerancji wysiłku i nieprawidłowa praca narządu.

USG serca pomaga ocenić skutki nadciśnienia, choroby wieńcowej, migotania przedsionków oraz innych zaburzeń rytmu serca. Badanie wykonuje się po zawale lub udarze, przy szmerze, podejrzeniu kardiomiopatii, przerostu mięśnia i zapalenia wsierdzia. Może wykazać także zapalenie mięśnia sercowego oraz zmiany związane z chorobą zakrzepowo-zatorową.

• cukrzyca oraz choroby płuc lub nerek,
• kontrola po leczeniu i ocena mięśnia sercowego,
• kwalifikacja przed operacją,
• monitorowanie wybranych terapii onkologicznych.

Takie badania wspierają diagnostykę chorób układu krążenia. Nie trzeba specjalnie przygotować się do wizyty, chyba że placówka poda inne zalecenia. W razie objawów alarmowych decyzję o pilnej konsultacji podejmuje lekarz.

Jak przygotować się do USG serca?

Wizyta zwykle nie wymaga zmiany codziennych nawyków. Przezklatkowe USG serca można wykonać o dowolnej porze. Nie trzeba być na czczo ani stosować specjalnej diety. Nie jest potrzebne także specjalnego przygotowania przed standardową konsultacją.

Warto przygotować się wcześniej i spakować dokumentację. Pacjent powinien zabrać wcześniejsze badania, wyniki EKG oraz poprzednie echo. Przydatne są też informacje o chorobach układu krążenia i przyjmowanych lekach.

• Załóż luźne ubranie, które ułatwi odsłonięcie klatki piersiowej.
• Przed wizytą nie ma potrzeby rezygnować z jedzenia.
• Podczas badania lekarz może poprosić o odsłonięcie klatki.
• Ułożenie na lewym boku ułatwia uzyskanie wyraźnego obrazu.

Inaczej trzeba przygotować się w niektórych przypadkach. Przy badaniu przezprzełykowym obowiązuje około 12–14 godzin na czczo. Przez 24 godziny nie wolno pić alkoholu. Takie badanie wymaga specjalnego przygotowania. Przy próbie obciążeniowej lekarz ustala zasady dotyczące leków.

Jak przebiega echo serca przezklatkowe?

Przebieg wizyty jest prosty i zwykle nie powoduje dyskomfortu. Najpierw lekarz przeprowadza krótki wywiad, potwierdza dane pacjenta i pyta o zgłaszane dolegliwości. Następnie wyjaśnia, czym polega badanie oraz odpowiada na pytania.

1. Pacjent odsłania klatkę piersiową i kładzie się na lewym boku. Lewa ręka zwykle znajduje się pod głową, a prawa wzdłuż tułowia.
2. Na klatkę lekarz nakłada żel, który ułatwia przenikanie fal.
3. Specjalista przykłada głowicę i przesuwa ją po klatce piersiowej w różnych kierunkach.
4. Monitor pokazuje obraz serca w czasie rzeczywistym. Echokardiografia pozwala ocenić ruch mięśnia, pracę zastawek i przepływ krwi.

W wybranych przypadkach wykonuje się badanie echo serca z kontrastem podanym dożylnie. Obrazy zapisuje się cyfrowo jako zdjęcia lub nagrania wideo.

„Podczas badania pacjent może swobodnie oddychać i zgłaszać ewentualny dyskomfort”.

Ile trwa badanie i kiedy pacjent otrzymuje wynik?

Czas wizyty zależy od wybranej metody oraz zakresu oceny. Standardowe badanie trwa zwykle krótko, dlatego pacjent może wrócić do codziennych zajęć niemal od razu.

Opis wyniku może zawierać pomiary, zdjęcia oraz zapis wybranych ujęć. W wielu pracowniach pacjent otrzymuje dokumentację papierową bezpośrednio po zakończeniu wizyty. Czasem placówka udostępnia ją także w formie elektronicznej.

• Lekarz omawia najważniejsze spostrzeżenia.
• Wskazuje elementy wymagające dalszej kontroli.
• Może zalecić pilną konsultację albo kolejne badania.

Warto zachować opis i obrazy, ponieważ ułatwiają porównanie wyników podczas następnej kontroli.

Dokumentacja pacjenta pomaga ocenić, czy zmiany postępują, czy pozostają stabilne. Ostateczną interpretację zawsze przedstawia lekarz.

Echo serca przezprzełykowe, obciążeniowe i u dzieci

Nie każda ocena układu krążenia wymaga tej samej metody. Echo serca przezprzełykowe wybiera się wtedy, gdy obraz z klatki piersiowej jest zbyt słaby. Dotyczy to między innymi dużej otyłości lub niekorzystnej budowy klatki.

Podczas procedury cienka głowica trafia do przełyku. Kości i płuca nie zasłaniają wtedy badanych struktur, więc lekarz może dokładniej obejrzeć zastawki oraz przepływ krwi. Pacjent otrzymuje środek uspokajający, który ogranicza dyskomfort. Całość trwa zwykle 10–15 minut.

Echo obciążeniowe sprawdza pracę narządu podczas kontrolowanego wysiłku albo działania leku. Pomaga ocenić jego reakcję oraz wykryć niektóre zaburzenia rytmu serca. Wykonuje się je przez 30–60 minut, zgodnie z zaleceniem specjalisty.

Echokardiografia u dzieci przebiega podobnie jak u dorosłych i nie powoduje bólu. Maluch może leżeć na lewym boku lub siedzieć na kolanach rodzica. Wypoczynek, lekki posiłek i ulubiona zabawka ułatwiają spokojne badanie. Takie wskazania ustala lekarz, zwłaszcza przy podejrzeniu chorób wrodzonych.

Warto wykonać USG serca – umów badanie i zadbaj o kontrolę układu krążenia

USG serca jest bezpieczne, bezbolesne i nieinwazyjne. Można je powtarzać, gdy lekarz monitoruje choroby układu krążenia. Echo serca pomaga sprawdzić budowę mięśnia, pracę zastawek oraz przepływ krwi.

Regularne badania warto rozważyć przy rozpoznanej chorobie, nadciśnieniu lub innych czynnikach ryzyka. Szybkie wykrycie zmian ułatwia dobranie dalszego leczenia. Pacjent powinien omówić wynik ze specjalistą, który ustali kolejne kroki.

• Umów badanie po konsultacji, szczególnie przy duszności lub omdleniach.
• Zapytaj o aktualną cenę; przykładowy koszt wynosi 250 zł.
• Zachowaj opis, aby porównać kolejne wyniki.

Nie odkładaj kontroli, jeśli pojawiają się niepokojące objawy. Echokardiografia wspiera świadomą opiekę i pomaga wcześniej reagować na problemy zdrowotne.

Marcel Wysocki

Autor zainteresowany diagnostyką i profilaktyką zdrowotną. W prosty sposób wyjaśnia, jak wyglądają popularne badania, jak się do nich przygotować i czego można spodziewać się podczas diagnostyki.